در الکترونیک، نشت و جریان نشتی به معنای تخلیه تدریجی انرژی و شارژ یک خازن است؛ که این باعث می‌شود که قطعات الکترونیکی مانند ترانزیستور و دیود
مقالات تخصصی سیم و کابل

جریان نشتی چیست؟

در الکترونیک، نشت و جریان نشتی به معنای تخلیه تدریجی انرژی و شارژ یک خازن است؛ که این باعث می‌شود که قطعات الکترونیکی مانند ترانزیستور و دیودها که به خازن متصل هستند در همه زمان‌ها، حتی وقتی خاموش هستند مقدار کمی جریان از خود عبور دهد. جریانی که بدین طریق بین قطعات رد و بدل می شود و از بین می‌رود بسیار کمتر از جریانی است که در زمان روشن و فعال بودن قطعات رد و بدل می‌شود.

یکی دیگر از عواملی که باعث نشتی در یک خازن می شود، ناشی از ایراد در عایقی است که در خازن استفاده شده و به نشتی دی الکتریک شناخته می‌شود. این نتیجه ای است از این که مواد دی الکتریک به صورت کامل عایق نبوده و مقدار اندکی رسانایی داشته و باعث ایجاد جریان نشتی و تخلیه تدریجی شارژ خازن می‌شود.

نوعی دیگر از نشت زمانی اتفاق می‌افتد که جریان از مدار اصلی خارج شده و از طریق مسیرهای جایگزین عبور کند. این نوع از نشت نامطلوب است چرا که عبور جریان از مسیر جایگزین می‌تواند باعث آتش‌سوزی، نویز RF یا برق گرفتگی شود.

نشت از این نوع را می‌توان با مشاهده اینکه جریان در برخی نقاط از مدار با برخی نقاط دیگر مطابقت ندارد اندازه‌گیری کرد. نشت در یک سیستم ولتاژ قوی زمانی که فرد به‌طور تصادفی در تماس با زمین و خط ولتاژ قوی باشد، می‌تواند باعث مرگ انسان شود.

محاسبه جریان نشتی – اندازه گیری جریان نشتی

جهت اندازه گیری جریان نشتی ابتدا لازم است با مفهوم آن آشنا شویم :

جریان نشتی چیست ؟

در مدارت تکفاز جریان عبوری از سیم های فاز و هادی خنثی با هم برابر است و نباید هیچ جریانی از سیم ارت عبور کند. در صورت اتصال فاز و نول با بدنه دستگاه ها جریان عبوری از سیم های فاز و نول با یکدیگر مغایرت داشته که از این اختلاف جریان با عنوان جریان نشتی نام برده می شود، البته این جریان فقط در صورت اتصال هادی فاز یا خنثی با سیم ارت به وجود نمی آید و نحوه سیم کشی ساختمان و مدارت داخلی دستگاه های برقی نیز در به وجود آمدن این جریان موثر می باشد.

از انجاییکه اتصال فاز به بدنه خطر برق گرفتی را در بر دارد در مدارات از کلید RCD استفاده می شود . در صورتیکه نشت جریان در یک مدار از ۳۰ میلی آمپر تجاوز کند این کلید مدار را قطع کرده و تا بر طرف نشدن عیب اجازه وصل مجدد مدار را نمی دهد.

جهت اندازه گیری این جریان در مدارات می توان از آمپر متر کلمپی استفاده کرد، برای این منظور هر دو هادی فاز و نول را در داخل کلمپ آمپر متر قرار دهید، جریان نشان داده شده همان جریان نشتی مدار است.

طبق بند ۵۳۱٫۳۳٫۲ استاندارد BS7671:2018 مقدار این جریان نباید از ۳۰ درصد جریان تفاضلی نامی RCD بیشتر باشد ( برای RCD های متداول ۳۰ میلی آمپری ، میزان نشتی مجاز ۹ میلی آمپر است ).

در صورتیکه علت عمل کردن کلید RCD ، نشتی جریان ذاتی تجهیزات سالم باشد ، بایستی مدارات را بین دو یا چند RCD تقسیم کرد .

میزان نشتی جریان متداول در بعضی دستگاه های پرکاربرد به شرح زیر است:

  • کامپیوتر ها : ۱ تا ۲ میلی آمپر
  • پرینتر ها : ۰٫۵ تا ۱ میلی آمپر
  • دستگاه های فکس : ۰٫۵ تا ۱ میلی آمپر
  • دستگاه های فتو کپی : ۰٫۵ تا ۱٫۵ میلی آمپر
  • فیلتر ها : حدود ۱ میلی امپر

اصل کارکرد کلید RCD چیست؟

این کلید تشخیص می دهد که جریان رفت با جریان برگشت یکی نیست. فرض کنید مثلا در ورودی یک ساختمان دستگاهی نصب کنیم که تشخیص دهد مقدار آبی که از طریق لوله ها وارد ساختمان می شود با مقدار آبی که مصرف می شود یکی نیست!

در این حالت تشخیص این است که در جایی از ساختمان آب نشتی پیدا کرده است. کارکرد کلید RCD نیز دقیقا شبیه همین دستگاه تشخیص نشتی آب است. و در واقع نشتی جریان را تشخیص می دهد.

کلید RCD چگونه کار می کند؟

مقدار جریانی نشتی که کلید RCD تشخیص می دهد مقدار حساسیت آن را مشخص می کند. این کلید در دو نوع حساسیت بالا و حساسیت متوسط ساخته می شود. نوع حساسیت بالا دارای تشخیص جریان های نشتی کمتر از ۳۰ میلی امپر است

نوع حساسیت متوسط دارای تشخیص جریان های نشتی کمتر از ۵۰۰ میلی امپر و بیشتر از ۳۰ میلی امپر است

در ساختمان های مسکونی نوع حساسیت بالا استفاده می شود و بیشتر زمانی است که ارت ساختمان خیلی خوب و موثر نیست.

نوع دوم بر اساس استانداردها توصیه شده در سیستم های TT استفاده شود.

در الکترونیک، نشت و جریان نشتی به معنای تخلیه تدریجی انرژی و شارژ یک خازن است؛ که این باعث می‌شود که قطعات الکترونیکی مانند ترانزیستور و دیود

نکته:

نوع سومی از این کلید نیز وجود دارد که دارای حساسیت کم در حد بیشتر از ۵۰۰ میلی آمپر است.بعضا از این نوع کلید در سیستم های اتصال زمین TN و IT استفاده می شود.

پس کلید RCCB چیست؟

این کلید همان RCD است ولی بدون عملکرد حفاظتی برای مدار در حالتی که اتصال کوتاه و اضافه بار شدید در مدار اتفاق می افتد.

کلید RCBO چیست؟

این کلید هم یک نوع RCD است اما با حفاظت مدار در برابر اتصال کوتاه ها و اضافه بار.

سیمکان، بزرگترین تولیدکننده سیم و کابل در استان اصفهان